Platform on Responsible Research Infrastructure

Health research depends on data and tissue collected in health care. Should we stick with an opt-out system for such residual use, or should patients always opt in? Different viewpoints met on November 25, 2016, at the first meeting of Platform Health (R)RI in Utrecht.

Set up by BBMRI-NL and Federa-COREON, Health (R)RI aims to provide a platform for responsible health research infrastructure, a stage and network for debate and reflection on ethical, legal and societal issues and concerns. In a series of public meetings, the platform gives voice to discussion on topical concerns in relation to emerging developments in health research infrastructure.

Evert-Ben van Veen (Medlaw & COREON), King Lam (Erasmus MC), Marjanka Schmidt and Susanne Rebers (both NKI-AVL) argued in favor of a qualified opt-out system, combined with patient information. Mandatory consent would complicate and even threaten the quality of some forms of research. In surveys and interviews, patients themselves also consider better information and control over their tissue and data to be more important than consent in itself. And there’s a principled dimension to the choice of a default option as well, according to Van Veen: a learning healthcare system thrives on collective solidarity.

Corrette Ploem and Jörg Hamann (both AMC) begged to differ. They pointed to changing legal norms in which consent clearly is the default. Having patients opt in for residual use may simply be part and parcel of good care provision. Margo Brands’ (Patiëntenfederatie Nederland) explanation of MedMij, the framework program for proper sharing of health data with patients, linked up to this point. Future control over one’s own health will have to involve control over one’s own data, facilitated by online portals.

The principled debate remained undecided, both on stage as well as among the audience. While financial arguments in favor of an opt-out system did not meet wide acceptance, effective and acceptable generic opt-in systems also seemed to require further development. One shared conclusion dominated, however: more familiarity and better information about residual use is surely needed. With effective ways of providing such information on an individual basis, the difference between opting in and opting out may eventually become less marked as well.

December 20, 2016

——————————————————————————————————————————————————

Veel gezondheidsonderzoek is afhankelijk van gegevens en lichaamsmateriaal die verzameld zijn in de gezondheidszorg. Patiënten kunnen bezwaar maken tegen zulk nader gebruik. Maar om toestemming wordt hen niet altijd gevraagd. Of dat ook nu nog wenselijk en verantwoord is, daarover verschillen de meningen. Bij de startbijeenkomst van platform Health (R)RI op 25 november 2016 kruisten verschillende perspectieven de degens.

Evert-Ben van Veen (Medlaw & COREON), King Lam (Erasmus MC), Marjanka Schmidt en Susanne Rebers (beiden NKI-AVL) braken een lans voor het geen bezwaar-stelsel, gecombineerd met goede voorlichting. Verplichte toestemming werpt voor sommige soorten onderzoek een hoge drempel op en kan ook de kwaliteit van het onderzoek in de weg zitten. In onderzoek geven de meeste patiënten zelf aan dat toestemming voor hen minder belangrijk is dan duidelijke informatie en de mogelijkheid tot controle. En er zit een principiële kant aan, aldus Van Veen: aan een solidair lerend zorgsysteem horen we allemaal bij te dragen.

Corrette Ploem en Jörg Hamann (beiden AMC) wezen juist op juridische en maatschappelijke ontwikkelingen die toestemming meer en meer centraal stellen. Vragen om toestemming voor nader gebruik hoort wat hen betreft ook bij het goed hulpverlenerschap van arts en ziekenhuis. Margo Brands’ (NPCF) uitleg over MedMij, het programma waarin landelijke afspraken worden opgesteld voor het delen van gezondheidsgegevens met patiënten, sloot daarop aan. Meer grip op je eigen gezondheid gaat samen met meer controle over en toegang tot je eigen gegevens – inclusief nader gebruik. Persoonlijke Gezondheidsomgevingen moeten dit in de toekomst mogelijk maken.

De principiële discussie bleef onbeslist, zowel op het podium als in de zaal. Hoewel financiële argumenten voor het handhaven van het geen bezwaar-stelsel de zaal niet overtuigden, leken de manieren en standaarden voor het vragen van toestemming voor nader gebruik aan alle patiënten ook nog verder ontwikkeld te moeten worden. De haalbaarheid en gevolgen voor wetenschappelijk onderzoek vragen dus om nadere tests. Over één ding waren alle aanwezigen het eens: meer bekendheid en betere voorlichting is zeker gewenst. Met goede vormen vormen voor individuele voorlichting komen opt-in en opt-out praktisch uiteindelijk hopelijk dichter bij elkaar.

Met Health (R)RI starten BBMRI-NL en Federa-COREON een platform voor (maatschappelijk) verantwoorde infrastructuur voor gezondheidsonderzoek; een podium voor discussie en reflectie over de ethische, juridische en maatschappelijke aspecten van biomedische onderzoeksinfrastructuur. In een reeks open toegankelijke bijeenkomsten geeft het platform een podium aan discussie en reflectie rond actuele thema’s die spelen bij de biomedische onderzoeksinfrastructuur.

Presentaties: